Saga hússins
 Árið 1838 var hús þetta reist af Stefáni Gunnlaugssyni, land og bæjarfógeta. Það var staðsett í landi Stöðlakots, sem var ein af hjálegum jarðarinnar Reykjavíkur og kallað Gunnlaugsenshús. Þá vakti athygli, "að hér var miklu hærra undir loft í herbergjunum en í nokkru öðru húsi í bænum, að undanskildu Yfirstéttahúsinu." Stefán hafði hér skrifstofu og bjó í húsinu þar til hann lét embætti 1849. Hann fór þá til Kaupmannahafnar, en seinni kona hans, Jórunn Guðmundsdóttir bjó hér áfram þar til húsið var selt á uppboði 1859. Stefán lézt í Kaupmannahöfn 1883.
1859, eftir uppboðið, eignaðist húsið Martínus Smith, kaupmaður, hollenzkur konsúll og bæjarfógeti um skeið. Hann lét stækka húsið til norðurs, setja á það kvistinn og prýða á ýmsan veg. Eftir það var húsið talið einna glæsilegast húsa í bænum. Þá jafnan kallað Smiths-hús, en um 1848 hafði verið auðkennt Ingólfsbrekka 10.
1887 eignaðist húsið sr. Stefán Thorarensen, eitt þekktasta sálmaskáld þjóðarinnar. Hann keypti það af tengdadóttur Martínusar, sem hafði erft húsið sama ár. Sr. Stefán bjó hér til dauðadags ásamt konu sinni, Steinunni, sem var alsystir fyrri konu hans, báðar sonardætur Bjarna riddarar Svertsen. 1890 var húsið auðkennt Amtmannstígur 1. 1892 keypti Hannes Hafsteinn húsið, þá landshöfðingjaritari og síðar ráðherra. Hann bjó hér með Ragnheiði konu sinni unz hann varð bæjarfógeti á Ísafirði 1896. Þá keypti Landsbankinn húsið og átti það í tæpt ár.
 1897 keypti sá húsið, sem bjó hér lengst allra manna, Guðmundur Björnsson, þá héraðslæknir, bæjarfulltrúi og alþingismaður um langt skeið og landlæknir 1906-1931. Guðmundur bjó hér til dauðadags, 7 maí 1937, en fjölskylda hans áfram til 1939. Fyrri kona Guðmundar var Guðrún Sigurðardóttir, en seinni, Margrét, dóttir Magnúsar Stephensen, landshöfðingja. Guðmundur byggði við húsið og fékk Rögnvald Ólafsson fyrsta íslenzka húsameistarann til að teikna viðbygginguna. Hún var reist 1907 við suðurgafl hússins. Í tíð Guðmundar var húsið jafnan nefnt Landlæknishúsið og yfir því mikil reisn. Á jarðhæð gamla hússins voru 3 stofur, borðstofa, stássstofa og græna stofan (áður kontor), en eldhús baka til. Svefnherbergi voru uppi, nefnd norður- og suðurkames og austur- og vesturkvistur. Jarðhæð nýja hússins notaði Guðmundur fyrir skrifstofur og aðra vinnuaðstöðu. Á miðhæð þess voru svefnherbergi, en geymslur og sérkennilegt turnherbergi efst. Þegar fjölskylda Guðmundar yfirgaf húsið hafði verið heimilisrekstur um heillar aldar skeið, en við tók ríkisrekstur.
Árið 1931 hófst forsaga með því að alþingi samþykkti að fela ríkistjórninni að leita eftir kaupum á húseignum á Bernhöftstorfu, sem nú er svo nefnd, en ekki varð af kaupum fyrr en að Guðmundi látnum.
Frá 1939 og í næstu 3 áratugi var húsið notað til ýmisskonar starfsemi. Hér voru t.d. bifreiðaeftirlit ríkisins, hagstofan, fasteignamat ríkisins og ríkisprentsmiðja Gutenberg auk þess sem húsið var leigt til íbúðar.
 Um 1970 voru hús Bernhöftstorfu rýmd, enda þá ráðgert að þau yrðu rifin og þar reist stjórnarráðshús. Áður en þetta gerðist var hins vegar barátta fyrir varðveislu húsanna. Hún stóð yfir um áratug, en á meðan níddust húsin niður og hluti þeirra varð eldi að bráð. Í þessu húsi kom upp eldur 3svar á tímabilinu. Þessari baráttu lauk þó með sigri varðveizlumanna, því seinast á árinu 1979 leigði ríkið Torfusamtökunum húsin gegn endurbyggingu og með varðveizlmarkmiði, Þar í framhaldi var Amtmannstígur 1 framleigður og endureisn hafin. Árangur af því starfi blasir við gestum, sem hingað koma. Tekið saman í júní 1980 |
Humarhúsið | Amtmannsstíg 1 | 101 Reykjavík | Sími: 561 3303
